„PRZEOBRAŻENIE ŻYWNOŚCI W PRZEDMIOT SPEKULACJI FINANSOWYCH do­ko­na­ło się dwa­dzie­ścia lat te­mu. Nikt jed­nak wła­ści­wie te­go nie za­uwa­żał aż do ro­ku 2008. Wte­dy wła­śnie wiel­ka ban­ko­wość prze­ży­ła coś, co wie­lu uzna­ło za au­ten­tycz­ne trzę­sie­nie zie­mi: kry­zys, któ­ry ob­jął jed­no­cze­śnie ak­cje, hi­po­te­ki, han­del mię­dzy­na­ro­do­wy. Wszyst­ko się wa­li­ło, pie­niądz nie miał się gdzie po­dziać, do­kąd pójść.
Po dniach nie­pew­no­ści wie­le ka­pi­ta­łów schro­ni­ło się pod skrzy­dła in­sty­tu­cji, któ­ra wy­da­wa­ła się naj­bar­dziej przy­ja­zna: Gieł­dy w Chi­ca­go i jej su­row­ców. W ro­ku 2003 in­we­sty­cje w pro­duk­ty żyw­no­ścio­we wy­no­si­ły oko­ło 13 mi­liar­dów do­la­rów; w 2008 osią­gnę­ły wy­so­kość 317 mi­liar­dów – to nie­mal 25 ra­zy wię­cej pie­nię­dzy, 25 ra­zy więk­szy po­pyt. Ce­ny oczy­wi­ście wy­strze­li­ły w górę.

Ana­li­ty­cy, któ­rych nie moż­na po­dej­rze­wać o le­wi­co­wość, sza­co­wa­li, że ta ilość pie­nię­dzy prze­wyż­sza­ła ob­ro­ty na świa­to­wym ryn­ku żyw­no­ści pięt­na­sto­krot­nie – był to OWOC CZYSTEJ SPEKULACJI. Rząd ame­ry­kań­ski od­pro­wa­dzał set­ki mi­liar­dów do­la­rów do ban­ków, „aby ra­to­wać sys­tem fi­nan­so­wy”, i spo­ra część tych pie­nię­dzy nie znaj­dy­wa­ła lep­sze­go ce­lu in­we­sty­cji niż żyw­ność – ta, któ­rą je­dli inni.

Te­raz na Gieł­dzie w Chi­ca­go ne­go­cju­je się co ro­ku ilość psze­ni­cy rów­ną pięć­dzie­się­cio­krot­nej świa­to­wej pro­duk­cji. Po­wta­rzam: tu­taj każ­de ziar­no ku­ku­ry­dzy, któ­ra się uro­dzi na świe­cie, jest ku­po­wa­ne i sprze­da­wa­ne – na­wet nie ku­po­wa­ne i sprze­da­wa­ne; prze­pro­wa­dza się tyl­ko sy­mu­la­cję – pięć­dzie­siąt ra­zy. Ina­czej to uj­mu­jąc: spe­ku­lo­wa­nie psze­ni­cą da­je OBROTY PIENIĘŻNE PIĘĆDZIESIĄT RAZY WIĘKSZE, NIŻ WYNOSI WARTOŚĆ PRODUKCJI te­go zboża.

Wiel­kim wy­na­laz­kiem ryn­ków jest fakt, że ten, kto chce coś sprze­dać, nie mu­si te­go po­sia­dać. Wię­cej: by­ło­by czymś dziw­nym, gdy­by się sprze­da­wa­ło to, co się po­sia­da. Sprze­da­je się obiet­ni­ce, umo­wy, nie­ści­sło­ści za­pi­sa­ne na ekra­nach kom­pu­te­ra. I ci, któ­rzy umie­ją, za­ra­bia­ją for­tu­ny na tym ćwi­cze­niu z fik­cji. (…) MACHINA ROZPĘDZONA BYŁA DO TYSIĄCA KILOMETRÓW NA GODZINĘ.

Tam­te­go dnia, 6 kwiet­nia 2008 ro­ku, to­na psze­ni­cy osią­gnę­ła ce­nę 440 do­la­rów. To by­ło nie do uwie­rze­nia: za­le­d­wie pięć lat wcze­śniej kosz­to­wa­ła trzy ra­zy mniej, w oko­li­cach 125 do­la­rów. Zbo­ża przez prze­szło dwie de­ka­dy utrzy­mu­ją­ce sta­łą war­tość no­mi­nal­ną, a za­tem ma­ją­ce co­raz niż­sze ce­ny, w ro­ku 2006 za­czę­ły iść w gó­rę, a w pierw­szych mie­sią­cach ro­ku 2007 wzrost cen stał się niepowstrzymany.

W ma­ju ce­na psze­ni­cy prze­kro­czy­ła 200 do­la­rów za to­nę, w sierp­niu 300, w stycz­niu 400. To sa­mo do­ty­czy­ło po­zo­sta­łych zbóż”.

(Mar­tín Ca­par­rós, Głód, Wy­daw­nic­two Li­te­rac­kie, Kra­ków 2016)