Jed­nym z błę­dów, któ­re za­zwy­czaj po­peł­nia­my my – Eu­ro­pej­czy­cy – jest za­ło­że­nie, że przed epo­ką ko­lo­nia­li­zmu edu­ka­cja w Afry­ce nie ist­nia­ła. Oczy­wi­ście, praw­da jest zu­peł­nie in­na. Edu­ka­cja ist­nia­ła, ale w in­nej for­mie niż ta, któ­rą zna­my dziś. Wie­dza po­trzeb­na do ży­cia w da­nym re­gio­nie, w da­nej spo­łecz­no­ści, by­ła prze­ka­zy­wa­na z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie.

W cza­sach ko­lo­nial­nych mo­car­stwa eu­ro­pej­skie za­kła­da­ły na za­ję­tych przez sie­bie te­re­nach Afry­ki szko­ły na wzór eu­ro­pej­ski, co do dziś po­wo­du­je wie­le pro­ble­mów. Eu­ro­pej­skie wła­dze ko­lo­nii w mniej­szym bądź więk­szym stop­niu – w za­leż­no­ści od re­gio­nu – ogra­ni­cza­ły rdzen­nym miesz­kań­com Afry­ki do­stęp do na­uki, co po­wo­do­wa­ło że wy­kształ­co­nych Afry­ka­nów by­ła za­le­d­wie garst­ka. Po­nad­to by­li oni wy­kształ­ce­ni na spo­sób eu­ro­pej­ski, nie­od­po­wia­da­ją­cy lo­kal­nym po­trze­bom. Pań­stwa ko­lo­nial­ne al­bo nie kształ­ci­ły miesz­kań­ców wca­le, al­bo sta­ra­ły się z nich uczy­nić po­dob­ną do sie­bie eli­tę, uza­leż­nio­ną od władz fi­nan­so­wo. Łą­czy­ło się z ucze­niem ta­kich przed­mio­tów jak hi­sto­ria Fran­cji czy dzie­je Eu­ro­py oraz umniej­sza­niem zna­cze­nia lo­kal­nej kul­tu­ry. „Prze­glą­da­łem pod­ręcz­nik hi­sto­rii Bel­gii, pi­sa­ny dla szkół kon­gij­skich. Jest tak zro­bio­ny, ze moż­na są­dzić, iż w świe­cie ist­nia­ła tyl­ko Bel­gia. Nic wię­cej” – pi­sał R. Ka­pu­ściń­ski („Woj­na fut­bo­lo­wa”, 1961).

Po­nie­waż sys­tem edu­ka­cyj­ny państw Afry­ki po uzy­ska­niu przez nie nie­pod­le­gło­ści bu­do­wa­ny był na tym, co po­zo­sta­wi­li po so­bie ko­lo­ni­za­to­rzy, szko­ły po­zo­sta­ły da­lej ko­ja­rzo­ne z pań­stwa­mi ko­lo­nial­ny­mi. Tym sa­mym przez część miesz­kań­ców na­uka uwa­ża­na jest za pre­stiż, na któ­ry po­zwo­lić so­bie mo­gą je­dy­nie eli­ty, a przez in­nych za ob­cy ele­ment kulturowy.